Nên trình bày các con số dưới dạng số toán học thay vì chữ khi viết cho người đọc online

Tóm tắt: Theo dữ liệu eyetracking của chúng tôi, sẽ tốt hơn khi sử dụng “23” thay vì “hai mươi ba” để thu hút mắt người dùng khi họ đọc quét trên trang web cho mục đích tìm kiếm các sự kiện.

Ghi chú: người dịch gọi kiểu viết 23 số viết kiểu toán còn hai mươi basố viết kiểu chữ để tiện phân biệt giữa 2 kiểu viết này.

Chúng tôi biết về những hướng dẫn cơ bản khi viết cho web từ nghiên cứu sớm nhất của chúng tôi trong năm 1997. Yếu tố mấu chốt được phát hiện ra là hầu hết người dùng web không đọc tất cả các từ của bạn. Thay vào đó, họ đọc quét văn bản và tóm lấy tiêu đề, từ được highlight (bôi đậm, in nghiêng, …), danh sách dấu chấm tròn, và các liên kết. Đọc quét thậm chí còn phổ biến hơn ở người đọc nhận email hàng tuần.

(Có một vài ngoại lệ cho quy luật này: người dùng trình độ thấp không đọc quét, trong khi người dùng trình độ cao có thể đọc toàn bộ trang nếu họ thực sự thích hoặc đặc biệt cần thông tin đó. Nhưng quả là quá kiêu căng (arrogance) để giả định (assume) là tất cả các khách hàng của bạn cực kỳ quan tâm (extraordinarily interested) với tất cả mọi thứ mà bạn viết – điều có khả năng hơn là (more likely) họ sẽ chỉ đọc vài trang và đọc quét phần còn lại.)

Một trong các lợi ích lớn nhất của eyetracking là giúp chúng ta theo dõi các hành vi đọc của người dùng một cách chi tiết, đặc biệt là khi chúng ta tập trung xem lại cẩn thận chuyển động chậm (slow-motion gaze replays) sau bài kiểm tra thử nghiệm (after test sessions). Nghiên cứu hiện tại về eyetracking của chúng tôi cho chúng ta thấy những hiểu biết sâu sắc mới (new insights) về cách người dùng đọc nhiều thành phần trên trang, bao gồm danh sách dạng chấm tròn, danh mục liên kết ở đầu các trang FAQs, và những quảng cáo hiếm hoi thực sự thu hút sự chú ý (attract fixations).

Trong số các khám phá, chúng tôi thấy các con số thường làm dừng lại sự chuyển động lang thang của mắt (numerals often stop the wandering eye) và thu hút sự chú ý, thậm chí cả khi chúng được nhúng vào văn bản đặc chữ mà người dùng khác bỏ qua.

  • Tại sao người dùng chú ý vào các con số? Bởi vì các con số đại diện cho sự kiện, đó là điều gì đấy mà người dùng thường hứng thú (relish). Đôi khi mọi người tìm kiếm sự kiện cụ thể (specific facts), thí dụ như khối lượng hoặc kích cỡ của sản phẩm, vì vậy trang sản phẩm chắc chắn là một nơi bạn phải viết các mô tả con số dưới dạng số cụ thể. Nhưng thậm chí ngay cả khi con số không đại diện cho thuộc tính của sản phẩm, nó là một đại diện nhỏ gọn hơn (và do đó hấp dẫn) của các thông tin cứng nhắc so với lời nói dài dòng văn hoa (flowery verbiage).
  • Mắt của người dùng định vị con số như thế nào trong khi bỏ qua các từ khác? Hình dạng của nhóm số (the shape of a group of digits) là đủ khác biệt (sufficiently different) so với nhóm ký tự để nó nổi bật lên trong tầm nhìn ngoại vi của người dùng (user’s peripheral vision) trước khi foveal vision tác động lên chúng. 2415 trông khác so với mười ngay cả khi cả hai cùng có 4 ký tự. (Như câu trước có nói, viết rõ số chữ cái dưới dạng số kiểu toán làm cho nó nổi bật, thậm chí cả khi không được bôi đậm.)

Số viết kiểu toán nâng cao khả năng đọc quét cho nội dung trên web. Điều đó là đơn giản.

Bắt đầu từ Phong cách Viết Truyền thống

Kiểu viết truyền thống (traditional copywriting style) hướng dẫn cho xuất bản in ấn (print publications) bắt buộc bạn viết nhiều con số theo kiểu chữ cái (spell out many numbers). Lấy ví dụ về cẩm nang Hướng dẫn phong cách The Chicago nói rằng bạn cần viết dưới dạng ký tự trong các trường hợp sau:

  • Tất cả các con số từ một cho đến chín mươi chín.
  • Bất kỳ số nào trong các số kiểu như thế này “theo sau là trăm, nghìn, trăm nghìn, triệu và vân vân;”
  • Vùng số tròn (round number) – các số có đuôi 00.
  • Các số rất lớn (triệu, tỷ, vân vân).
  • Các con số là từ đầu tiên trong một câu (first word in a sentence).

Tôi vẫn thường nói rằng các hướng dẫn cho việc viết online khác với việc viết cho in ấn. Giờ tôi có thể nói thêm rằng các hướng dẫn cho việc trình bày các con số là khác biệt trên website so với xuất bản in ấn.

Đây là những điều bạn cần chú ý khi viết số trên web:

  • Viết các con số dưới dạng số toán (digits) thay vì ký tự (viết 23 chứ không nên viết hai mươi ba).
  • Sử dụng số dạng toán ngay cả khi số là từ đầu tiên trong câu hoặc danh sách liệt kê.
  • Sử dụng số dạng toán cho các số có giá trị lớn đến một tỷ:

a, Viết 2,000,000 tốt hơn so với hai triệu.

b,Viết Hai nghìn tỉ là tốt hơn so với 2,000,000,000,000 bởi vì hầu hết mọi người không thể chuyển nghĩa (interpret) số có quá nhiều số không.

c, Như là một dạng thỏa hiệp (compromise), bạn có thể sử dụng số dạng toán để nhấn mạnh các con số đầu và sử dụng chữ để mô tả độ lớn (magnitude). Lấy ví dụ, nên viết là 24 tỉ (không nên viết hai mươi tư tỉ hoặc 24,000,000,000).

  • Chuyển thành dạng viết ký tự cho các con số không đại diện cho sự kiện cụ thể.

Để ví dụ về trường hợp cuối cùng vừa nói ở trên (as an example of the latter), nếu tôi nói điều gì đấy kiểu như “trong vài năm gần đây, chúng tôi đã kiểm tra hàng ngàn người dùng và thấy rằng việc họ sử dụng breadcrumbs (một kiểu ghi rõ đường dẫn cho người duyệt web thấy) đã tăng lên,” sẽ là tốt hơn khi viết “hàng ngàn” dưới dạng ký tự hơn là viết “hàng nhiều 1000” hoặc cái gì đó tương tự [trong tiếng Việt kiểu viết hàng nhiều 1000 cũng là bất thường trong cách lập ngôn]. “Hàng ngàn” không phải là dữ liệu thực sự trong bối cảnh này, nó nhắm cho một ý tưởng về phạm vi nghiên cứu (scope of the research). Ở phía ngược lại (on the other hand), tốt hơn là sử dụng số viết dưới dạng toán học khi cần ghi số chính xác (ví dụ, “chúng tôi đã kiểm tra 2692 người dùng”). Tiết lộ (disclosing) chính xác con số cũng giúp tăng độ tín nhiệm của tuyên bố (statement’s credibility).

Các con số lớn

Ngoài việc viết dưới dạng chữ cho các số cực lớn (spelling out extremely big numbers), bạn cũng có thể cần giải thích chúng nếu bạn viết cho đối tượng không phải người mạnh về khoa học (non-scientific audience). Bạn có thể, lấy ví dụ thay vì nói trillion hãy nói thousand billions (giải thích của người dịch: hai từ này có nghĩa tương đương là một ngàn tỉ – nhưng từ trillion là từ không nhiều người biết, do vậy tác giả khuyên viết là ngàn tỉ – để đa số mọi người có thể hiểu được).

Hầu hết mọi người không hiểu các số trên một tỉ, và nhiều người thậm chí không biết một tỉ nghĩa là gì. Cũng có một vấn đề quốc tế hóa ở đây (internationalization issue): “tỷ” đại diện cho một ngàn triệu trong tiếng Anh Mỹ, nhưng lại có nghĩa là một triệu của một triệu trong nhiều ngôn ngữ châu Âu. Vì vậy, hướng dẫn ở đây là:

  • Giải thích các con số được viết bắt đầu với một ngàn tỷ, điều này là cần thiết với hầu hết đối tượng người đọc. Giải thích con số bắt đầu với một tỷ nếu bạn viết cho đối tượng không quen thuộc với số (less numerate audiences) hoặc người dùng quốc tế (bạn có thể nói, lấy ví dụ, “một trillion là một ngàn tỷ.”)

Ngoài ra, trong lần kiểm tra các trang thương mại điện tử vài tháng qua (last few months), chúng tôi phát hiện ra là hầu hết người dùng không thể hiểu được câu như “1 TB”, từ mà một số trang sử dụng để mô tả dung lượng ổ cứng (hard-drive capacity). Ít người dùng trước đây từng gặp mức độ lưu trữ ở khoảng terabyte, vì vậy họ không có đầu mối (clue) nào về việc “1 TB” có nghĩa là gì. Do đó, hướng dẫn là:

  • Giải thích các chữ viết tắt không thông dụng và các đơn vị đo lường hiếm gặp, đặc biệt là khi chúng đại diện cho các số rất lớn.

Hiện tại, các trang bán thiết bị phần cứng máy tính (computer equipment) cần phải viết dưới dạng chữ cái và giải thích ý nghĩa chữ TB khi họ sử dụng nó. Trong vòng vài năm, mọi người sẽ quen (accustomed) với đơn vị này và không cần các giải thích như vậy nữa. Vì vậy, các hướng dẫn thiết kế chi tiết để giải thích TB có thể vẫn cần thực hiện dù chỉ trong vài năm nữa. Trái lại (contrast), các hướng dẫn về tính khả dụng chung để giải thích các đơn vị không phổ biến (unusual units) sẽ vẫn phải thực hiện mãi mãi (stay valid forever).

Các con số tăng tính khả dụng và độ tin cậy

Với các sự kiện cụ thể, các con số viết dạng toán sẽ gia tăng tính khả dụng cho người dùng hơn là sử dụng các con số viết dưới dạng chữ cái, điều này đúng cho cả trường hợp lấy một phần thông tin cụ thể hoặc ý nghĩa của trang. Điều này thường bao gồm những người mua ở các trang thương mại điện tử (e-commerce shoppers) và rất thường xuyên là khách hàng ghé thăm trang B2B, cả khi họ mua hàng hay chỉ tìm kiếm thông tin (just doing research).

Thậm chí ngay cả khi người dùng không đọc quét dữ liệu, các sự kiện được làm nổi bật (stand out) bằng các số trình bày dưới dạng toán là cách dễ dàng để nâng cao (enhance) tính khả dụng bằng cách làm cho trang của bạn trông có vẻ hữu ích hơn (seem more useful).

(Dịch từ bài viết Show Numbers as Numerals When Writing for Online Readers, tác giả Jakob Nielsen, trang web Nielsen Norman Group)